Lần đầu mình thấy ảnh hồ Hillier, phản ứng đầu tiên là kéo xuống đọc caption xem người ta dùng filter gì. Một cái hồ hồng rực nằm kẹp giữa rừng xanh và đại dương xanh — trông như ai đó đổ phẩm màu thực phẩm vào rồi chụp lại.
Nhưng không. Đây là ảnh thật, chụp từ trên máy bay, và cái hồ đó đã hồng như vậy từ hàng trăm năm nay.
Vậy vì sao hồ Hillier có màu hồng? Câu trả lời không đơn giản như bạn nghĩ — và thật ra các nhà khoa học cũng mất khá lâu để tìm ra.
Hồ Hillier nằm ở đâu và trông như thế nào?
Hồ Hillier nằm trên đảo Middle Island — hòn đảo lớn nhất trong quần đảo Recherche ở bờ nam Tây Úc. Hồ dài khoảng 600 mét, rộng khoảng 250 mét. Nghe khá nhỏ, nhưng nhìn từ máy bay thì màu sắc của nó đủ sức làm bạn quên mất kích thước.
Xung quanh hồ là một vành đai cát và rừng cây paperbark, bạch đàn, cùng một dải cồn cát thấp ngăn cách hồ với bờ biển phía bắc của đảo.
Người đầu tiên ghi chép về hồ này là thuyền trưởng Matthew Flinders vào năm 1802. Trong nhật ký của mình, ông ghi lại sự ngạc nhiên khi nhìn thấy “một hồ nhỏ màu hồng hoa” từ trên đỉnh núi cao nhất của đảo. Hồ được đặt tên Hillier để tưởng nhớ thủy thủ William Hillier — người đã mất vì bệnh kiết lỵ khi tàu cập đảo này.
Vì sao hồ Hillier có màu hồng?
Đây là phần thú vị nhất.
Suốt nhiều thập kỷ, người ta đoán đủ kiểu: do muối phản ứng với sodium bicarbonate, do ánh sáng phản chiếu, do đặc điểm địa chất. Tất cả đều sai — hoặc ít nhất là chưa đủ.
Đến năm 2015, một nhóm nghiên cứu thuộc Extreme Microbiome Project quyết định chèo thuyền ra đảo, lấy mẫu nước và trầm tích đáy hồ, rồi giải mã DNA. Kết quả: họ tìm thấy 10 loài vi khuẩn ưa muối và nhiều loài tảo Dunaliella — tất cả đều có màu hồng hoặc đỏ. Đặc biệt hơn, một loài vi khuẩn tên Salinibacter ruber chiếm tới khoảng 33% lượng DNA thu thập được, khiến các nhà khoa học nghi đây mới là thủ phạm chính tạo ra màu hồng — không phải tảo như người ta vẫn nghĩ.
Vậy màu hồng từ đâu ra? Khi tiếp xúc với ánh nắng mạnh, những sinh vật này sản sinh beta-carotene — cùng loại sắc tố có trong cà rốt, tôm hùm và hồng hạc. Beta-carotene bảo vệ chúng khỏi tia UV cực mạnh của mặt trời Úc thông qua một quá trình gọi là tổng hợp carotenoid.
Nói đơn giản hơn: màu hồng của hồ Hillier thực chất là kem chống nắng sinh học. Vi khuẩn và vi tảo sống trong môi trường siêu mặn, siêu nắng — và chúng phải tự tạo ra lớp bảo vệ để không bị tia UV phá hủy ADN. Sắc tố đỏ-cam tích lũy trong tế bào đủ nhiều, toàn bộ mặt hồ chuyển thành hồng.
Tại sao múc nước ra ly vẫn còn hồng?
Đây là điều khiến hồ Hillier khác với hầu hết các hồ hồng còn lại trên thế giới.
Màu hồng của hồ là cố định — không thay đổi dù bạn múc nước vào bình chứa. Nhìn từ xa thì hồng đặc, nhìn gần thì hồng trong hơn, nhưng vẫn rõ ràng là hồng.
Lý do: sắc tố nằm bên trong tế bào vi sinh vật, không phải do ánh sáng phản chiếu hay phản ứng hóa học với không khí. Khi múc nước ra, vi sinh vật đi theo — màu hồng theo đó mà đi luôn. Không cần trời nắng, không cần nhìn từ góc nào đặc biệt.
Các hồ hồng khác trên thế giới, chẳng hạn hồ Retba ở Senegal, thường chỉ hồng đậm vào mùa khô từ tháng 11 đến tháng 6, sau đó nhạt dần. Hillier thì gần như giữ màu quanh năm — ít nhất là cho đến gần đây.
Chuyện gì đang xảy ra với hồ Hillier bây giờ?
Đây là phần ít được kể tới, nhưng cần biết nếu bạn đang có kế hoạch đến thăm.
Vào năm 2022, một đợt mưa lớn bất thường đổ lượng nước ngọt khổng lồ xuống hồ, làm giảm nồng độ muối đột ngột. Các sinh vật cực hạn vốn tạo ra màu hồng bị lấn át bởi các sinh vật quang hợp màu xanh — hồ mất đi màu hồng đặc trưng. Các nhà khoa học cho rằng đây là hậu quả của biến đổi khí hậu.
Đến năm 2025, các nhà quản lý khu bảo tồn vẫn thông báo với du khách rằng màu hồng chưa phục hồi. Quá trình tự phục hồi sẽ diễn ra dần khi nước hồ bay hơi và nồng độ muối tăng trở lại — nhưng không ai dám đặt mốc thời gian cụ thể.
Một số điều thú vị về hồ Hillier
Mặn gấp 10 lần đại dương
Hồ Hillier có nồng độ muối cao hơn đại dương khoảng 10 lần — môi trường mà hầu hết sinh vật không thể tồn tại, nhưng lại là thiên đường với các loài vi sinh vật cực hạn.
Bơi được — nhưng gần như không thể đến
Dù nồng độ muối tương đương Biển Chết, hồ Hillier không gây hại cho con người.
Vấn đề là hồ nằm trong khu bảo tồn thiên nhiên trên đảo xa bờ, gần như chỉ tiếp cận được bằng máy bay hoặc thuyền có hướng dẫn.
Vi khuẩn trong hồ có thể giúp nghiên cứu sự sống trên sao Hỏa
Các sinh vật cực hạn trong những hồ như Hillier giúp các nhà khoa học hiểu hơn về khả năng tồn tại của sự sống trong điều kiện khắc nghiệt — kể cả trên sao Hỏa.
Quá khứ ô nhiễm
Đầu thế kỷ 20, khu vực hồ từng được dùng để thuộc da động vật — giải thích vì sao trong mẫu nước hồ có cả vi khuẩn Dechloromonas aromatica, loài chuyên phân giải benzene và toluene từ dung môi hóa học.
FAQ — Câu hỏi thường gặp về hồ Hillier
Màu hồng đến từ sắc tố carotenoid — đỏ và cam — do vi tảo Dunaliella salina và vi khuẩn Salinibacter ruber tạo ra. Khi hàng triệu tế bào chứa sắc tố này cùng tồn tại trong một hồ nước mặn, màu sắc kết hợp lại thành gam hồng đặc trưng. Không phải đỏ thuần, không phải cam — mà chính xác là hồng.
Về mặt y tế, bơi trong hồ Hillier hoàn toàn không gây hại — nước mặn cao giúp bạn nổi dễ dàng như ở Biển Chết. Vấn đề thực tế là hồ nằm trong khu bảo tồn thiên nhiên và gần như không có cách nào tiếp cận mặt nước mà không có giấy phép đặc biệt.
Hồ nằm trên đảo Middle Island, thuộc quần đảo Recherche ở vùng Goldfields-Esperance, Tây Úc. Cách phổ biến nhất để ngắm hồ là đặt vé chuyến bay ngắm cảnh từ sân bay Esperance. Một số tour thuyền cũng cho phép ngắm hồ từ xa, nhưng không cho lên bờ.
Sau đợt mưa lớn bất thường năm 2022, hồ chuyển sang màu xanh xám do nước ngọt pha loãng nồng độ muối. Tính đến năm 2025, màu hồng vẫn chưa phục hồi hoàn toàn.
Các chuyên gia cho rằng hồ sẽ dần lấy lại màu sắc khi nước bay hơi và hệ sinh thái vi sinh vật ổn định trở lại — nhưng cần thêm thời gian.
Có khá nhiều. Hồ Retba ở Senegal cũng nổi tiếng với màu hồng tương tự và từng là điểm đến của giải đua xe Dakar Rally. Ngoài ra còn có Laguna Colorada ở Bolivia và Masazirgol ở Azerbaijan — tất cả đều có màu sắc đặc trưng nhờ các loài vi sinh vật ưa muối tương tự.
