Rừng Wistman’s Wood -một khu rừng ở Anh, nơi những cây sồi 9.000 năm tuổi… nhưng cao chỉ ngang đầu người.
Đây không phải rừng bình thường.
Những cây sồi ở đây thấp lè tè— nhưng thân chúng vặn xoắn như bàn tay người già co rút lại vì lạnh. Cành không mọc thẳng lên trời mà vươn ngang, chồng lên nhau, đan vào nhau như đang giữ bí mật. Rêu phủ xanh kín từ gốc đến ngọn, từ thân cây xuống tảng đá dưới chân. Mọi thứ đều ẩm, đều cũ, đều im lặng theo một cách khiến bạn không muốn nói to.
Đây là rừng Wistman’s Wood — khu rừng được đặt tên theo quỷ, tồn tại từ 9.000 năm trước, và đến nay vẫn chưa ai giải thích được hoàn toàn tại sao nó trông như vậy.
Khu rừng mà người địa phương đặt tên theo… quỷ
Cái tên “Wistman” không phải ngẫu nhiên.
Trong tiếng địa phương Devon, từ “wisht” có nghĩa là “rùng rợn”, “bị ma ám”, hoặc “bị quỷ dẫn lạc đường”. Người dân vùng Dartmoor xưa hay dùng từ này để gọi quỷ dữ — và họ đặt cái tên đó cho khu rừng này. Tức là, thay vì đặt tên rừng theo con sông, theo ngọn đồi, hay theo người khai phá — họ chọn tên quỷ. Bạn cứ nghĩ xem người ta phải thấy gì ở đây để làm vậy.
Wistman’s Wood là một khu rừng sồi cổ xưa nằm biệt lập trong thung lũng sông West Dart thuộc Công viên Quốc gia Dartmoor, Devon, Anh, ở độ cao khoảng 380–410 mét so với mực nước biển. Không phải cao như núi, nhưng đủ để gió thổi quanh năm và sương mù đến rồi không chịu đi. Lần đầu tiên Wistman’s Wood xuất hiện trong văn bản là vào thế kỷ 17 — nhưng bản thân khu rừng thì già hơn rất nhiều.
Một linh mục địa phương tên Reverend Swete ghé thăm năm 1797 và viết lại rằng: “Khó có thể hình dung được thứ gì kỳ quái hơn khu rừng này.” Hai trăm năm sau, người ta vẫn nói câu tương tự.
Tại sao những cây sồi ở đây lại vặn xoắn kỳ dị như vậy?
Đây là câu hỏi mà hầu hết ai lần đầu nhìn ảnh Wistman’s Wood đều hỏi — và câu trả lời không đơn giản là “vì thiếu nắng.”
Trước tiên, cần biết rằng những cây sồi ở đây không phải nhỏ vì còn non. Chúng nhỏ vì bị chèn ép bởi nhiều thứ cùng lúc: độ cao lớn, gió liên tục từ cao nguyên, nền đất cằn cỗi toàn đá granite, và lớp địa y — lichen — phủ nặng trên từng cành. Cây muốn lớn, nhưng điều kiện không cho phép. Kết quả là chúng phát triển theo chiều ngang thay vì chiều đứng, uốn mình theo gió theo kiểu mà cây ở đồng bằng không bao giờ cần làm.
Thú vị hơn là: những cây này già hơn vẻ ngoài của chúng rất nhiều. Năm 1620, người ta ghi lại rằng cây sồi ở Wistman chỉ cao ngang đầu người — thấp đến mức có thể đặt tay lên đỉnh cây. Vậy mà đến thế kỷ 20, chúng đã cao gấp đôi, đạt 7–12 mét. Nghĩa là chúng vẫn đang lớn — chỉ là rất, rất chậm.
Cành cây ở đây không vươn thẳng lên trời. Chúng vươn ngang, xoắn vào nhau, chồng chéo như những ngón tay đan lại. Một phần vì gió — cây cao lên thì bị quật ngã, nên cây học cách nằm thấp. Một phần vì rêu và địa y bám dày trên cành tạo ra trọng lượng bất thường, kéo cành uốn xuống theo những góc kỳ lạ. Qua hàng trăm năm, những góc kỳ lạ đó trở thành hình dạng vĩnh viễn.
Kết quả là một khu rừng mà nếu chụp ảnh ban đêm không cần nhiều hiệu ứng để trông như bối cảnh phim kinh dị.
Cây không chịu lớn, nhưng rừng lại sống sót 9.000 năm — nhờ đá
Đây là phần mà mình thấy ấn tượng nhất khi đọc về Wistman’s Wood.
Khoảng 7.000 năm trước Công nguyên, toàn bộ cao nguyên Dartmoor được bao phủ bởi rừng rậm. Đến khoảng 5.000 năm TCN, con người thời đồ đá bắt đầu phá rừng để săn bắt và định cư — và họ phá gần hết. Wistman’s Wood là mảnh sót lại của khu rừng nguyên sinh đó. Tức là những cây sồi vặn xoắn xấu xí kia thực ra là con cháu trực tiếp của rừng cổ đại 9.000 năm trước — một thứ mà ở hầu hết các nơi khác trên thế giới đã không còn tồn tại.
Câu hỏi là: tại sao riêng mảnh rừng này sống sót?
Câu trả lời không phải vì con người bảo vệ. Câu trả lời là đá.
Nền của Wistman’s Wood trải đầy những tảng đá granite khổng lồ — người địa phương gọi là “clitter” — là tàn tích của những tảng đá bị bào mòn từ các đỉnh đồi chảy xuống qua hàng nghìn năm. Những tảng đá này nằm chồng lên nhau, chen chúc nhau, tạo ra một mê cung dưới chân rừng mà gia súc không thể đi vào. Bò không vào được thì không ăn cây non. Cây non sống được thì rừng tái sinh tiếp.
Suốt hàng nghìn năm, trong khi con người phá rừng xung quanh, đàn gia súc ăn sạch cây non ở khắp nơi — thì ở Wistman’s Wood, đá đang lặng lẽ làm vệ sĩ. Không phải vì ai sắp xếp. Chỉ vì đá ở đó và bò không thích đá.
Đôi khi thiên nhiên sống sót bằng cách đó — không phải bằng sức mạnh, mà bằng một chướng ngại vật vô tình đứng đúng chỗ.
Rắn độc, chó địa ngục và lời nguyền của rừng
Bất kỳ khu rừng nào trông như Wistman’s Wood cũng sẽ có truyền thuyết. Khu này thì có nhiều hơn mức bình thường.
Truyền thuyết phổ biến nhất kể về đàn Wisht Hounds — những con chó địa ngục khổng lồ với đôi mắt đỏ như máu, được cho là sống trong rừng này. Chúng ra ngoài vào ban đêm, lang thang khắp cao nguyên, và săn bất kỳ ai đủ dại để ở lại sau hoàng hôn. Đôi khi chúng bị dẫn đầu bởi Quỷ, đôi khi bởi một linh hồn Dartmoor cổ đại tên Old Crockern trú ngụ trên đỉnh Crockern Tor gần đó.
Ngoài ra còn có chuyện về người Druid — những tu sĩ tế lễ thời cổ đại — được cho là vẫn tổ chức nghi lễ trong rừng này vào dịp Hạ Chí. Trong rừng có một tảng đá lớn gọi là Druid’s Stone, và nhiều người nói họ đã thấy dấu vết nghi lễ xung quanh đó qua nhiều năm.
Rồi có một chi tiết không phải truyền thuyết: rừng này thực sự có rắn hổ mang châu Âu — loài rắn độc duy nhất của Anh — sống trong các khe đá. Chúng không hung dữ và không chủ động tấn công người, nhưng sự kết hợp giữa cây vặn xoắn, đá phủ rêu, sương mù và rắn bò dưới chân thì quả thật không phải trải nghiệm dành cho người yếu tim.
Không phải ngẫu nhiên mà Arthur Conan Doyle — tác giả của Sherlock Holmes — ghé thăm Dartmoor và lấy cảm hứng từ Wistman’s Wood để viết The Hound of the Baskervilles. Cái không khí u ám, những truyền thuyết về chó địa ngục trên cao nguyên hoang vắng — tất cả đều có ở đây trước khi ông viết một chữ nào. Đôi khi thực tế đã đủ rùng rợn để không cần hư cấu thêm.
Ranh giới giữa truyền thuyết và thực tế ở Wistman’s Wood mỏng đến một cách kỳ lạ.
Khoa học đang cố nhân đôi khu rừng này — từ chính hạt giống của nó
Có một điều thú vị đang xảy ra với Wistman’s Wood ngay lúc này.
Năm 2023, Công quốc Cornwall phối hợp với Natural England và các tổ chức bảo tồn khởi động dự án nhằm nhân đôi diện tích khu rừng vào năm 2040. Họ thu hoạch hạt sồi từ chính những cây cổ thụ trong rừng, ươm thành cây con, rồi trồng ở phía đối diện thung lũng — tạo ra một “hình ảnh phản chiếu” của Wistman’s Wood bên kia sông. Những cây đầu tiên được trồng vào tháng 3/2025.
Nghĩa là họ không đưa cây từ nơi khác đến. Họ đang nhân bản khu rừng từ ADN của chính nó.
Đây là điều mà trước đây không ai nghĩ đến — bởi Wistman’s Wood từ lâu được coi là thứ chỉ có thể bảo tồn, không thể mở rộng. Hóa ra không phải vậy. Khu rừng 9.000 năm tuổi đang được cho cơ hội lần đầu tiên trong nhiều thế kỷ để lan rộng ra thêm.
Thế giới còn có những khu rừng cổ đại nào khác kỳ lạ như vậy không? Nếu bạn thích cái cảm giác đứng trước một khu rừng và không biết nên tin vào mắt mình không — 7 khu rừng bí ẩn nhất thế giới là bài bạn nên đọc tiếp.
Những câu hỏi thường gặp vế rừng Wistman’s Wood
Wistman’s Wood nằm trong Vườn Quốc gia Dartmoor, Devon, Anh, gần làng Two Bridges. Khu rừng mở cửa miễn phí quanh năm và không cần đặt vé. Bạn có thể đến từ bãi đỗ xe gần Two Bridges Hotel và đi bộ khoảng 1,5 km theo thung lũng sông West Dart để vào rừng.
Cây bị ảnh hưởng bởi sự kết hợp của nhiều yếu tố: gió cao nguyên liên tục, nền đất đá cằn cỗi, ánh sáng yếu, và trọng lượng của rêu cùng địa y bám dày trên cành. Những điều kiện này buộc cây phát triển theo chiều ngang thay vì thẳng đứng, và hình dạng xoắn vặn hình thành qua hàng trăm năm.
Khu rừng được cho là tàn tích của rừng nguyên sinh từ khoảng 9.000 năm trước — thời kỳ toàn bộ Dartmoor còn được bao phủ bởi rừng rậm. Các cây sồi hiện tại trong rừng có tuổi từ vài trăm đến khoảng 400–500 năm, nhưng gen của chúng kế thừa trực tiếp từ rừng cổ đại đó.
Có. Wistman’s Wood là nơi sinh sống của rắn hổ mang châu Âu (adder) — loài rắn độc duy nhất ở Anh. Chúng ẩn trong các khe giữa những tảng đá granite dưới nền rừng. Rắn không chủ động tấn công người, nhưng cần thận trọng khi bước qua các tảng đá, đặc biệt vào mùa hè khi chúng hoạt động nhiều hơn.
Đúng vậy. Arthur Conan Doyle đã ghé thăm vùng Dartmoor và được cho là lấy cảm hứng từ Wistman’s Wood — cùng truyền thuyết về đàn chó địa ngục Wisht Hounds — để viết The Hound of the Baskervilles, một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất về Sherlock Holmes. Không khí u ám và truyền thuyết về chó quỷ trên cao nguyên hoang vắng xuất hiện gần như nguyên vẹn trong tiểu thuyết.
Có khá nhiều. Rừng Crooked Forest ở Ba Lan nổi tiếng với những cây thông mọc cong theo một góc bí ẩn mà chưa ai giải thích được. Rừng Hoia Baciu ở Romania thì được mệnh danh là “khu rừng bị nguyền rủa” với những cây bị vặn xoắn và vòng tròn trống kỳ lạ giữa rừng. Điểm chung của tất cả những khu rừng này là cây không mọc theo quy tắc bình thường — và con người vẫn chưa có câu trả lời thỏa đáng cho từng trường hợp.
