Lần đầu tiên nhìn thấy ảnh Lake Hillier từ trên máy bay, nhiều người nghĩ ngay: ảnh chỉnh màu rồi. Một cái hồ không thể hồng như thế được. Nhưng sự thật là nó màu hồng thực sự 1 cách tự nhiên.
Thực ra, hồ màu hồng không phải hiện tượng hiếm. Trên thế giới hiện có ít nhất 29 hồ màu hồng được ghi nhận, trải dài từ châu Úc sang châu Phi, Bắc Mỹ, châu Âu. Mỗi cái hồ một màu, một lý do — và không cái nào hồng nhờ …photoshop cả.
Tại sao nhiều hồ nước lại có màu hồng?
Trước khi đi vào danh sách, cần hiểu một điều: màu hồng của những cái hồ này đến từ sinh vật sống, không phải khoáng chất hay hiệu ứng ánh sáng đơn thuần.
Nguyên nhân chính thường là sự hiện diện của tảo chịu mặn và vi khuẩn — đặc biệt là Dunaliella salina và Halobacteria — những sinh vật tạo ra sắc tố màu hồng, đỏ hoặc cam.
Sắc tố đó gọi là carotenoid — cùng họ với chất tạo màu da cam trong cà rốt, màu đỏ trong cà chua, và màu hồng trên bộ lông của chim hồng hạc. Khi những vi sinh vật này tạo ra năng lượng, chúng chỉ hấp thụ ánh sáng ở dải màu cam và đỏ — điều đó khiến chúng sản sinh carotenoid và phản chiếu ra màu hồng.
Điểm mấu chốt là độ mặn. Nước càng mặn, càng ít sinh vật sống sót — và những loài chịu mặn như Dunaliella salina càng chiếm ưu thế, màu hồng càng đậm. Dunaliella salina là loài tảo chịu mặn nhất được biết đến, có thể sống trong môi trường có độ mặn lên tới 35% NaCl — so với nước biển thông thường chỉ khoảng 3%.
Những hồ nước màu hồng tự nhiên trên thế giới
Lake Hillier — Tây Úc
Lake Hillier nằm trên đảo Middle Island, thuộc quần đảo Recherche ở bờ nam Tây Úc — một dải đất hẹp tách hồ khỏi Đại Tây Dương.
Hồ dài khoảng 600 mét, rộng 250 mét. Nhỏ hơn nhiều so với tưởng tượng. Nhưng màu sắc thì không có gì so sánh được.
Điểm đặc biệt nhất của Lake Hillier: màu hồng không thay đổi suốt cả năm, kể cả khi bạn múc nước ra chai — nước vẫn giữ nguyên màu đó.
Người đầu tiên phát hiện hồ là nhà hàng hải người Anh Matthew Flinders, vào tháng 1 năm 1802. Ông leo lên đỉnh núi cao nhất trên đảo và ghi vào nhật ký: “một cái hồ nhỏ màu hoa hồng.” Và tên hồ — Hillier — được đặt để tưởng nhớ một thành viên thủy thủ đoàn tên William Hillier, đã qua đời vì bệnh kiết lỵ ngay tại đảo này.
Về khoa học, Lake Hillier là trường hợp thú vị vì cho đến nay vẫn chưa có lời giải thích được chấp nhận rộng rãi về nguyên nhân chính xác tạo ra màu hồng của nó. Năm 2015, nhóm nghiên cứu từ dự án Extreme Microbiome Project đã phân tích DNA lấy từ nước và trầm tích hồ. Họ phát hiện khoảng 10 loài vi khuẩn và vi sinh vật ưa mặn, hầu hết đều mang sắc tố hồng, đỏ hoặc cam. Loài chiếm ưu thế nhất là vi khuẩn Salinibacter ruber, tạo ra sắc tố bacterioruberin để hấp thụ ánh sáng — và sắc tố này lan khắp tế bào vi khuẩn, không chỉ tập trung trong một bộ phận nhỏ.
Muốn đến thăm? Không có dịch vụ thường xuyên để vào đảo. Cách phổ biến nhất là bay ngắm cảnh từ sân bay Esperance, với sáu chuyến mỗi ngày.
Lake Retba (Lac Rose) — Senegal
Lake Retba là bằng chứng rằng thiên nhiên kỳ lạ không phải lúc nào cũng nằm ở nơi xa xôi hẻo lánh.
Hồ nằm cách thủ đô Dakar của Senegal khoảng 35 km về phía đông bắc, chỉ cách Đại Tây Dương một dải đụn cát hẹp.
Độ mặn của Lake Retba ngang ngửa Biển Chết — có nơi vượt 40%. Đó là lý do tại sao bạn có thể nằm ngửa trên mặt nước mà không cần cố gắng. Nhưng điều thực sự ấn tượng là những gì đang diễn ra ngay trên mặt hồ đó.
Mỗi ngày, khoảng 3.000 lao động từ khắp Tây Phi — Mali, Guinea, Bờ Biển Ngà — chèo thuyền gỗ ra giữa hồ, lặn xuống đáy, tay bốc từng nắm muối lên. Họ bôi bơ hạt shea lên người để bảo vệ da khỏi nước mặn cực độ — có thể gây lở loét sau vài giờ tiếp xúc. Mỗi năm, hơn 60.000 tấn muối được khai thác từ Lake Retba.
Điều ít người biết: Lake Retba vốn là hồ nước ngọt. Mãi đến thập niên 1980, sau nhiều năm hạn hán nghiêm trọng, độ mặn mới tăng vọt — và tảo Dunaliella salina mới bắt đầu chiếm lĩnh, biến hồ thành màu hồng.
Hồ cũng từng mất màu hoàn toàn: lũ lụt tháng 9 năm 2022 đã phá vỡ cân bằng sinh thái của hồ, khiến màu hồng biến mất và chuyển sang xanh lá. Phải mất nhiều năm, cùng với nỗ lực bơm nước và phục hồi, hồ mới dần lấy lại màu hồng vào năm 2025.
Lake Retba đang được UNESCO xem xét công nhận là Di sản Thế giới tính đến năm 2025.
Dusty Rose Lake — British Columbia, Canada
Đây là cái twist bạn không ngờ tới.
Dusty Rose Lake nằm trong vùng phía bắc của công viên Tweedsmuir ở British Columbia, Canada. Không giống bất kỳ hồ hồng nào khác, nó không phải hồ nước mặn — và màu hồng của nó không đến từ vi khuẩn hay tảo.
Nước chảy vào hồ từ băng tuyết tan mang theo các hạt đá nhỏ li ti từ những tảng đá xung quanh — đá có màu tím hồng. Chính những hạt đá này lơ lửng trong nước, phản chiếu ánh sáng và tạo ra màu hồng nhạt đặc trưng.
Và điều kỳ lạ hơn nữa: hồ hoàn toàn không có sự sống — kể cả vi sinh vật — vì nước trong hồ thiếu oxy hoàn toàn (anoxic).
Vậy là bạn có một cái hồ màu hồng, đẹp như tranh vẽ, nằm giữa núi tuyết Canada — và bên trong nó là một thế giới chết lặng hoàn toàn. Dusty Rose Lake là hồ nước ngọt màu hồng duy nhất trên thế giới.
Không có đường mòn chính thức nào dẫn vào hồ. Chỉ người dân bản địa Nuxalk và một số ít dân địa phương mới thực sự quen thuộc với nó.
Hutt Lagoon — Tây Úc
Nếu Lake Hillier là hồ hồng đẹp nhất, thì Hutt Lagoon là hồ hồng thực dụng nhất.
Hutt Lagoon nằm gần bờ Ấn Độ Dương ở vùng Mid West của Tây Úc, với diện tích khoảng 70 km². Lớn hơn Lake Hillier rất nhiều — và cũng hồng hơn theo nghĩa đen, đặc biệt vào buổi sáng.
Điểm thú vị: Hutt Lagoon là nơi đặt nhà máy sản xuất vi tảo lớn nhất thế giới — một hệ thống ao nhân tạo rộng 250 hectare để nuôi trồng Dunaliella salina.
Tảo ở đây không chỉ tạo ra màu hồng cho hồ — chúng còn được thu hoạch để chiết xuất beta-carotene, dùng làm màu thực phẩm tự nhiên, nguyên liệu mỹ phẩm và thực phẩm bổ sung vitamin A.
Nói cách khác: màu hồng bạn đang nhìn thấy chính là nguyên liệu đang được sản xuất để đưa vào thỏi son, viên uống vitamin, hay màu nhuộm thực phẩm mà bạn dùng hàng ngày mà không biết.
Màu sắc của hồ thay đổi theo thời điểm trong ngày và thời tiết. Những ngày có mây, màu có thể chuyển sang xám bạc. Khi điều kiện thuận lợi, hồ gần như tím ngắt.
Las Coloradas — Mexico: hồ màu đỏ máu hay hồng nhạt, tùy mùa
Las Coloradas nằm trên bán đảo Yucatán của Mexico — nổi tiếng vì màu sắc thay đổi từ hồng nhạt đến đỏ đậm tùy theo mùa.
Cơ chế tương tự các hồ khác: tảo và vi khuẩn ưa mặn. Nhưng điểm khác biệt là mức độ biến đổi màu sắc ở đây cực đoan hơn — đôi khi gần như đỏ máu, đôi khi chỉ là hồng nhạt như nước dưa hấu.
Đây cũng là địa điểm hay bị hiểu nhầm. Nhiều ảnh chụp Las Coloradas trên mạng có màu rực rỡ đến mức người xem nghĩ đó là chỉnh Photoshop — nhưng thực tế, màu sắc thật của hồ thay đổi rất nhiều tùy thời điểm. Ảnh đẹp nhất thường chụp vào mùa khô, lúc tảo đạt mật độ cao nhất.
Masazir Lake — Azerbaijan
Cái tên này có thể bạn chưa nghe bao giờ. Nhưng nó xứng đáng có mặt trong danh sách này.
Masazir Lake (còn gọi là Masazirgol) là một hồ muối nội lưu rộng khoảng 10 km² ở Azerbaijan, chứa ít nhất 1,735 tỷ tấn muối. Sự hiện diện của vi sinh vật ưa mặn cùng nồng độ cao của clorua và sulfat trong nước tạo ra màu đỏ-hồng đặc trưng.
Điểm khác biệt: hồ này đẹp nhất vào lúc hoàng hôn. Khi mặt trời xuống thấp, mặt hồ phản chiếu ánh sáng cam-đỏ — cộng với màu hồng sẵn có của nước — tạo ra một cảnh tượng gần như siêu thực mà ít nhiếp ảnh gia nào biết đến.
Màu hồng đó có thể biến mất không?
Câu trả lời ngắn: có.
Lake Retba đã chứng minh điều đó vào năm 2022 khi lũ lụt làm loãng nước hồ, tảo chết, và màu hồng biến mất hoàn toàn. Khi lượng mưa lớn làm giảm độ mặn, các vi sinh vật tạo màu không còn điều kiện sống — và cái hồ chỉ còn lại một vùng nước xanh lá bình thường.
Biến đổi khí hậu đang làm mọi thứ khó đoán hơn. Mưa nhiều hơn, thất thường hơn — độ mặn dao động — màu hồng mỏng manh hơn. Ngay cả Lake Hillier cũng đã được ghi nhận nhạt màu dần kể từ thập niên 1990, có thể liên quan đến hoạt động khai thác muối trong quá khứ.
Những cái hồ này đẹp — nhưng chúng đang sống trong những điều kiện cực đoan. Và những điều kiện đó không phải mãi mãi ổn định.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Màu hồng của hầu hết các hồ đến từ vi tảo và vi khuẩn ưa mặn, đặc biệt là Dunaliella salina và Halobacteria. Những sinh vật này sản sinh sắc tố carotenoid màu đỏ-hồng để bảo vệ bản thân khỏi ánh sáng cực mạnh trong môi trường nước mặn. Độ mặn càng cao, mật độ sinh vật càng lớn, màu hồng càng đậm.
Lake Hillier ở Tây Úc thường được coi là hồ hồng nổi tiếng nhất, vì màu sắc đậm và ổn định quanh năm. Nó nằm trên đảo Middle Island và chỉ có thể ngắm tốt nhất từ trên không hoặc từ tàu, vì du khách không được phép lên đảo
Nước hồ hồng thường không độc, nhưng không nên tắm lâu vì độ mặn cực cao có thể gây kích ứng da và mắt. Lake Hillier và Lake Retba đều được ghi nhận là an toàn để bơi ngắn, dù không khuyến khích. Dusty Rose Lake là trường hợp đặc biệt — hồ thiếu oxy hoàn toàn nên không thích hợp để tắm.
Có. Màu sắc phụ thuộc vào mật độ vi sinh vật, độ mặn, nhiệt độ và lượng mưa. Hầu hết các hồ đậm màu nhất vào mùa khô và nhạt hơn khi có mưa lớn. Lake Retba từng mất toàn bộ màu hồng sau trận lũ năm 2022 và phải mất nhiều năm mới phục hồi.
